Museumnacht
november 2025
Als thema voor de Museumnacht van 2025 hadden we gekozen voor ‘Kwakzalverij’. Multatuli kon zich ook behoorlijk opwinden over deze vorm van leugens en bedrog.
Bezoekers van het museum kregen bij vertrek Holloway’s Pills. Dat deze leken op M&M’s was toeval.
Thomas Holloway (1800–1883) verkocht in de negentiende eeuw deze pillen en Holloway’s Ointment (Holloway-zalf). Ze werden met buitengewoon agressieve reclame aangeprezen als middelen tegen zo ongeveer iedere kwaal. Holloway gaf enorme bedragen aan advertenties uit en werd er schatrijk mee. De Multatuli Encyclopedie omschrijft de pillen en zalf als middelen die tegen alle kwalen een vrijwel onweerstaanbare werking zouden hebben.
‘Leest eens, bid ik U, onze couranten! Daar biedt men U haarolie die een baard zou doen groeien op den marmeren schouder van een Venus! Daar prijst men U zalf en pillen aan die alle kwalen genezen... behalve kwakzalvery en ligtgelovigheid.’ (VW 24, p. 697.)
Multatuli stond uitgesproken vijandig tegenover kwakzalverij. Sterker nog: hij was lid van de in 1881 opgerichte Vereeniging tegen de Kwakzalverij. Hij onderhield contacten met Vitus Bruinsma, die een belangrijke rol speelde in de strijd tegen de medische kwakzalverij. Op een ledenlijst uit 1883 staat E. Douwes Dekker vermeld; uit de lijst blijkt dat hij zijn contributie had betaald.
In het museum waren overigens twee zeer gerenommeerde genezers aanwezig. Teun van Os van den Abeelen en Chris van de Ven konden door intensief naar vingerkootjes te luisteren achterhalen welke kwaal de bezoeker onder de leden had. Met een therapie van olie en een suikersubstraat werd de bezoeker van elke kwaal genezen, fysiek en/of mentaal.
De heren gaven een Volledige Driestaps Genezingsgarantie: binnen een week genezen (>10% van de patiënten), anders binnen een maand (>50% van de patiënten), zo niet, dan te zijner tijd direct na uw overlijden (100% van de patiënten).
Genezen bezoekers werd gevraagd geen ruchtbaarheid aan hun genezing te geven, zodat de behandelend geneesheren niet overlopen zouden worden.
