Het Genootschap

Het Multatuli Genootschap werd in 1910 opgericht om het werk en de ideeën van Multatuli in de belangstelling te houden. Het Genootschap is nauw verbonden met Stichting Multatuli Huis. Het ontplooit diverse activiteiten, zoals tweemaal per jaar een bijeenkomst waar sprekers van naam hun mening geven over Multatuli en zijn werk, de context waarin Multatuli leefde en werkte of zijn betekenis voor onze tijd. Bovendien is het Genootschap betrokken bij het organiseren van lezingen, discussieavonden en publicaties en is het uitgever van het Jaarboek Multatuli.

Steun ons!

Steun het Multatuli Huis en klik hier om u aan te melden voor het Multatuli Genootschap.

Het begin

In 1910 werd herdacht dat vijftig jaar daarvoor de Max Havelaar verschenen was.Op 8 december 1910 besloot men tot oprichting van de vereniging 'Het Multatuli-Museum' die zich ten doel stelde

'het verzamelen en bijeenhouden van boeken en handschriften van Eduard Douwes Dekker en van geschriften, bescheiden (waaronder ook portretten) en andere voorwerpen, op hem betrekking hebbende of met zijn leven en werken in onmiddellijk of in middellijk verband staande'.

Het eerste bestuur bestond uit J.N. van Hall, voorzitter, J.G. Götze, secretaris-penningmeester, P.J.A. Meersmans, bibliothecaris, C.W.E. Baard, W.A.F. Bastiaanse en S. Kalff.Aan hun activiteit is het te danken, dat de grondslag werd gelegd voor een - zich voortdurend uitbreidende - collectie Multatuliana.

In januari 1940 overleed te Amsterdam op 73-jarige leeftijd de heer J.G. Götze, die bijna dertig jaar voorzitter van de vereniging was geweest en aan wie de Multatulivereerders zeer veel te danken hebben. Nieuwe voorzitter werd de heer De Hart, die Multatuli bij de voorlopers van het nationaal-socialisme wilde inlijven. Zijn medebestuurders traden om die reden in 1941 af. Door het Commissariaat voor niet-commerciële Verenigingen en Stichtingen werd de heer De Hart opgedragen een ander bestuur samen te stellen. Hij slaagde daarin en dit nieuwe bestuur heeft zich, tot aan de bevrijding, ongestoord kunnen handhaven.

Lees meer...

Omstreeks de zomer van het jaar 1945 namen enkele Multatulibewonderaars, onder wie Garmt Stuiveling en Hans de Leeuwe, het besluit de vereniging opnieuw te organiseren en op een algemene vergadering, die enkele maanden later onder het voorzitterschap van Stuiveling gehouden werd, besloot men de naam van de vereniging 'Het Multatuli-Museum' te veranderen in die van 'Multatuli-Genootschap'. De doelstelling bleef hetzelfde:

de kennis omtrent Multatuli te vermeerderen en zijn voortdurende actualiteit naar voren te brengen.

De herdenking van Dekker's zestigste sterfdag, in februari 1947, werd dan ook door het Genootschap geplaatst in de sfeer van de 'Levende Multatuli', waartoe de Multatulitentoonstellingen in Amsterdam, Antwerpen en Mechelen, de bijeenkomst in de aula van de hoofdstedelijke universiteit en de heropvoeringen van 'Vorstenschool' door het Residentie-Toneel in belangrijke mate bijdroegen.

Het eerder vermelde plan tot oprichting van een gedenkteken voor Multatuli werd eindelijk verwezenlijkt dankzij de medewerking van de Vereniging voor Facultatieve Lijkverbranding. Stuiveling onthulde op 6 maart 1948 in de urnentuin van het crematorium Westerveld een monument, waarin de urnen met de as van Multatuli en diens weduwe werden bijgezet, die sedert de dood van Mimi een plaats in het museum hadden gevonden.

In 1948 verscheen de zogenaamde nulde druk van de Max Havelaar, de eerste uitgave van het boek waarvoor het ongecensureerde manuscript werd gebruikt. Uitgever van deze editie was de Amsterdamse uitgever G.A. van Oorschot die zich samen met Genootschapsvoorzitter Stuiveling tevens inspande om geld bijeen te krijgen voor de uitgave van de Volledige Werken van Multatuli. Het eerste deel van deze uitgave verscheen in 1950. Er zou tot 1995 aan gewerkt worden, in dat jaar verscheen het 25ste en laatste deel. De eerste set van de Volledige Werken werd daarop uitgereikt aan kroonprins Willem Alexander in de Stadsschouwburg te Amsterdam door de bezorger van de uitgave en oud-Genootschapsvoorzitter Hans van den Bergh.

Toon minder...